HOME| GENEANOLOGIA| GRAFOTERAPIA| PUBLIKACJE| PISMOZNASTWO SADOWE| OFERTA SZKOLENIOWA| AKTUALNOŚCI| GRAFOLOGIA| O MNIE| KONTAKT| ...|
 

PISMOZNAWSTWO SĄDOWE  

  Ekspertyza dokumentów 

     Pojęcie ekspertyzy dokumentów jest bardzo szerokie. W kryminalistyce przez dokument rozumie się każdy przedmiot, który od innych przedmiotów różni się tym, że została na nim utrwalona treść intelektualna za pomocą pisma.

     Pismo w kryminalistyce, to każdy znak, który utrwala treść intelektualną, niezależnie od tego czy należy do alfabetu i od tego, jak został naniesiony.

     W przypadku ekspertyzy dokumentu rozróżniamy:

- ekspertyzę techniczną,

- ekspertyzę pisma ręcznego.

Taki podział podyktowany jest przede wszystkim sposobami badań oraz możliwościami technicznymi.

     Ekspertyza techniczna dokumentu obejmuje problem badań:

a)      podłoża dokumentu – papierów i innych materiałów służących za podłoże,

b)      przyrządów służących do nanoszenia pisma na podłoże ( pióro, długopisy, mazaki, ołówki, urządzenia techniczne służące do nakładania znaków na podłoże,

c)      środków kryjących – za takie uważamy przede wszystkim wszelkiego rodzaju atramenty, pasty długopisowe oraz wszelkiego rodzaju środki chemiczne, służące do utrwalania znaków pisarskich na podłoże,

d)     środków identyfikacji, środków zabezpieczających dokumenty szczególnego rodzaju.

     Zdaniem Z. Kegla ekspertyza techniczna dokumentu jest uważana za o wiele łatwiejszą od ekspertyzy pisma ręcznego. Wyłączając problem nakreślenia pisma, pozwala najczęściej na identyfikację pełną.

     Do dnia dzisiejszego nie opracowano metody, która pozwalałaby na określenie czasu nakreślenia pisma w granicach mniejszych niż kilka miesięcy. 

     Zagadnienia związane z ekspertyzą dokumentów są istotne, bowiem:

- coraz częściej fałszuje się dokumenty i coraz częściej robi się to profesjonalnie,

- problematyka związana z ekspertyzą dokumentów oraz analizą pisma ręcznego jest różnie traktowana przez organy ścigania; zwłaszcza w przypadku sądów mamy do czynienia z ,, neografologią’’.

     Ekspertyza dokumentów może być podzielona na dwa zasadnicze grupy. Wiąże się to z dokumentem i jego specyficznymi cechami. 

     W kryminalistyce za dokument uważamy każdą rzecz, na której za pomocą pisma została utrwalona treść intelektualna, treść myślowa człowieka i co zrobił nanosząc na przedmiot jakieś znaki, które mogą być odczytane przez człowieka, który je naniósł albo przez szersze grono osób.

     Za pismo w kryminalistyce uważa się każdy znak, za pomocą którego została na dokumencie utrwalona treść intelektualna. Za pismo więc uważa się nie tylko pismo alfabetyczne, partykularne, ręczne, ale i wszelkiego rodzaju techniki. W związku z powyższym za dokument w kryminalistyce uważa się również taśmę magnetofonową, płytę gramofonową, karty płatnicze itp. Do pisma zaliczamy również znaki zabezpieczające dokumenty, np. znaki wodne na papierze.

     Dokument składa się zazwyczaj z trzech podstawowych części:

- z podłoża – którym do niedawna najczęściej był papier;

- ze znaków graficznych;

Ze środków, za pomocą których te znaki graficzne są nanoszone i później mogą być odczytane. Poza tym niektóre dokumenty, zwłaszcza specjalnego znaczenia, posiadają specjalne znaki zabezpieczające.

     Dokument składa się z trzech w/w części, to w ramach ekspertyzy dokumentów należy wyodrębnić:

a)      badania podłoża dokumentu,

b)      techniczne badania pisma,

c)      badania pisma ręcznego – które w konsekwencji prowadzą do identyfikacji autora  (pisma ciągłego, podpisu, dokonanych przeróbek ). 

Metody badania pisma ręcznego 

W historii badania pisma ręcznego można wyodrębnić pięć metod:

     Metoda grafologiczna była pierwsza. Jak sama nazwa wskazuje grafologia wywodzi się od dwóch greckich słów: grafo i logos. Fakt ten był jednak bardzo mylący, bowiem grafologia może być uważana za metodę nauki o piśmie, ale nie można łączyć nauki o piśmie z metodą grafologiczną. Zdaniem Z. Kegla nauka ta ma bardzo istotne osiągnięcia, jako pierwsza postawiła tezę, że pomiędzy pismem ręcznym a jego autorem zachodzi jedność, że w piśmie ręcznym znajdują  swoje odbicie cechy psychofizyczne.

     Według J. Pastuszka charakterologiczna wartość pisma nie ulega wątpliwości. Pismo bowiem jest naturalnym, dowolnym, a zarazem koniecznym uzewnętrznieniem psychiki, ujawniającym jej dynamizmem,…. Z drugiej strony pismo ludzkie nie ulega materializacji, lecz jest ciągłym, żywym wyrazem ja ludzkiego, oddającym jego nastroje, dążenia, dynamizm. Już w latach przedwojennych grafologia miała szerokie zastosowanie nie tylko w sądownictwie ( badanie dokumentów, czy podpisów fałszowanych, listów anonimowych, pisemnych gróźb, wymuszeń pieniędzy, ofert małżeńskich itp. ), ale i w naukach historycznych ( badanie dokumentów autobiograficznych, hagiograficznych ), częściowo w pedagogice, a także w medycynie ( badanie chorego i rozwoju choroby przy pomocy porównania autografów chorego ). Szerokie zastosowanie znalazła grafologia w psychotechnice przy ocenie uzdolnień kandydatów do pewnych stanowisk, a także w sprawach matrymonialnych itp[1].

     Metoda grafologiczna nie zakończyła swojego żywota z końcem XIX wieku. Do dziś istnieją tzw. szkoły grafologiczne, którym przyświecają nieraz bardzo szczytne idee, aby poprzez badania eksperymentalne ustalić związki pomiędzy cechami psychofizycznymi a zmianami pisma. Należą do nich m.in. szkoła Morettiego w Ankonie, różne szkoły w Hiszpanii ( prowadzona przez Allende bada możliwości ustalenia predyspozycji konkretnych osób do wykonywania zawodu – jako jeden z wielu testów psychologicznych ), w Niemczech, we Francji. 

       Metoda kaligraficzna – powstała pod koniec XIX wieku i była również stosowana w sądach. Różnica z w/w polega na tym, że wniosła ona duży postęp do badań. Polegała na porównywaniu ze sobą dwóch lub więcej pism. Była także metodą pozytywną, ponieważ w ramach tej metody porównywano ze sobą poszczególne litery. W tym jednak czasie w zasadzie wszędzie w szkołach uczono kaligrafii, a do tego niewiele osób pisało, bowiem panował jeszcze analfabetyzm. Dlatego metoda ta prócz pozytywów prowadziła także do wielu pomyłek. Mawiano nawet, że przy obu w/w metodach ekspert więcej zgaduje niż ustala.

     Metoda sygnalityczna – tzw. opisowo – porównawcza lub porównawczo – fotograficzna. Metodę wynalazł francuski uczony A. Bertillon, który jako kryminalistyk zajmował się także fotografią kryminalistyczną, którą zastosował do badań pisma. Metoda sygnalityczna nie jest na pewno jedynie ulepszoną metoda kaligraficzną. Jej założeniem jest analiza całych zespołów graficznych, sposobów łączenia poszczególnych grafizmów ze sobą, interpunkcji, ortografii, naciskowości i jej zmian.

     Wniosła ona do nauki dwie rzeczy:

- bada się i porównuje dwa czy więcej tekstów ze sobą,

- wyniki badań przedstawia się na tablicach poglądowych.

Od momentu wprowadzenia tej metody zaczęto porównywać pismo nie tylko na oryginałach, ale także na ich dużych powiększeniach. Dużą zasługą przedstawicieli tej metody jest dokonanie rozbioru litery na części elementarne; chodzi o to, że należy porównywać ze sobą części liter, które są bardziej charakterystyczne niż pismo całościowe.

     Według A. Bertillona należy  wyróżnił litery:

- jedno gramowe – np.; ,,e’’,

- dwu gramowe – np.; ,,a’’ , ,,n’’,

- trzy gramowe – np.; ,,m’’.

Podział ten grupuje litery w zależności od sposobu ich kreślenia. A. Bertillon mawiał, że można wyróżnić w literach tzw. łuki, jak przy literze ,,n’’, a także girlandy dolne, górne, kąty ostre.

Dokonano również podziału pisma według części na:

- linię zaczynającą,

- linię zasadniczą,

- linię kończącą.

Litery podzielono także według innego kryterium, a mianowicie w zależności od tego czy litery rozmieszczone są w ramach jednego poziomu:

- litery śródlinijne,

- litery nadlinijne,

- litery podlinijne.

     Kreślenie znaków diakrytycznych – znakiem diakrytycznym jest taki grafizm, który zmienia literę na inną ( np.; literę ,,l’’ na ,,ł’’ ), może to być także przecinek – rozmieszczenie znaków diakrytycznych jest bardzo indywidualne.

     Zasadą przy metodzie sygnalitycznej było prowadzenie badań na dużych powiększeniach fotograficznych, zasadą było też, że powiększenia należy dokonywać w takich samych proporcjach – takie powiększenia były wykorzystywane do sporządzania tablic poglądowych, na tablicach zestawiano charakterystyczne cechy pisma porównawczego i dowodowego. Tablice takie powinny być zawsze wykonywane – jest to jedyna metoda, poza logiczną, gdzie sąd może stwierdzić, że biegły przeprowadził te badania, które opisał w sprawozdaniu.

     Metoda sygnalityczna nie była do końca doskonała. Zaczęto więc szukać takiej, która zawsze byłaby wiarygodna. A. Bertillon popełnił poważny błąd w głośnej sprawie Alfreda Dreyfusa.

     Metoda grafometryczna[2] - jej nazwa wywodzi się z odmierzania gram. Metodę tą zapoczątkował i rozwinął E. Locard, który jest autorem licznych prac kryminalistycznych i do dziś uchodzi za czołowego kryminalistyka. Stwierdził on, że człowiek w związku z tym, że ma określone nawyki ( także w odniesieniu do pisania ) co prowadzi do tego, że nie zmienia on proporcji pomiędzy wymiernymi elementami pisma. Wiadomo, że każdy zmienia wielkość pisma i wobec tego wielkość bezwzględna pisma nie ma większego znaczenia, natomiast nie zmienia stosunków wielkościowych, które można analizować w drodze pomiarów.

     Pismo powstaje w wyniku szeregu ruchów, które zależne są od:

- czynników zmiennych – są to takie czynniki, jak np.; temperatura czy podniecenie nerwowe,

- czynników zmiennych – są to takie czynniki, jak np.; wykształcenie piszącego – czynniki te powodują, ze niektóre właściwości pisma ręcznego u poszczególnych osób pozostają na tyle do siebie zbliżone, że można na podstawie analizy ustalić czy teksty wyszły spod ręki jednej osoby, czy też nie.

E. Locard stwierdził, że najłatwiej i najpewniej można dojść do wyników, gdy dokona się rozłożenia pisma na składniki wymierne i porówna otrzymane w drodze pomiarów wyniki. W przypadku pisma występują cztery wartości dające się badać w drodze pomiarów; są to:

- wielkość – stosunek wielkości do szerokości,

- kierunki – podawane w wielkościach kątowych – podaje się kąt, jaki tworzy litera z tzw. linią podstawową wiersza,

- przerwy – oderwanie od podłoża; cecha ta bardzo mocno wiąże się z tzw. impulsem,

- kształt znaków liter – ale liter tylko charakterystycznych.

     Metoda ta nie może być stosowana jako samodzielna, a tylko i wyłącznie jako metoda pomocnicza. Jest jednak na pewno jedyną z dotychczas wymienionych, w którym nie ma miejsca na rozumowania podobne do wyżej przytoczonych. Jednakże twórcy tej metody zapomnieli, że psychika człowieka się zmienia, a wytworów tej psychiki nie można analizować za pomocą samej matematyki.

     Metoda ta nie powinna być stosowana przy tekstach małych i podpisach, a także w określonych sytuacjach. Między innymi przy parafach, małych wpisach. Od tych zasad, wyrażonych jeszcze przez E. Locarda, doszło jednak w ostatnim czasie do dużych wyjątków. Dokonuje się bowiem ekspertyz paraf czy podpisów, a metoda grafometryczna zwiększa swoje prawdopodobieństwo dzięki zastosowaniu:

- metody figur geometrycznych – w metodzie tej dokonuje się pomiarów i porównań figur geometrycznych, powstałych w wyniku łączenia skrajnych punktów podpisu ,

- metody cybernetycznej,

- zastosowania elektronicznych maszyn liczących.

     Metoda grafometryczna jest bardzo czasochłonna, wymaga także by badania były przeprowadzone przez jedną osobę. W Polsce jest stosowana jako metoda pomocnicza.

     Metoda graficzno – porównawcza – wykształciła się w latach 20 XX wieku. Przypisywano jej powstanie radzieckiemu uczonemu Winbergowi; obecnie przyjąć jednak należy, że powstała ona równocześnie w kilku miejscach na świecie.

     Metoda graficzno porównawcza charakteryzuje się tym że:

- jest metodą najmłodszą,

- do tej pory stosowaną,

- wychodzi z następującego założenia – między pismem a mową piszącego istnieje jedność i w związki z tym, biegły przeprowadzając ekspertyzę pisma powinien badać nie tylko grafizm, ale i język jakim posługuje się piszący.

     W piśmie ręcznym należy badać dwa ślady:

- graficzny,

- językowy.

     Badając pismo ręczne należy wykorzystać wszystkie zweryfikowane osiągnięcia poprzednich metod, co ma związek z cechami psychofizycznymi autora. Przy badaniu graficzno – porównawczym należy zwrócić uwagę na analizę:

- leksykalną i gramatyczną,

- składniową,

- morfologiczną tekstu[3].

     Należy również przeprowadzić analizę:

- topograficzną tekstu – czyli rozmieszczenie pisma na podłożu dokumentu,

- materiałową,

- innych cech, tzw. ogólnych i szczególnych cech pisma ręcznego.


Jako biegły sądowy wykonuję ekspertyzy pismoznawcze dla osób prywatnych, Kancelarii Adwokackich, Notarialnych, Sądów.

Zakres moich usług to:

- badania porównawcze pisma ręcznego i podpisów,

- stwierdzenie autentyczności pisma ręcznego i podpisów,

- badania autentyczności testamentów,

- pisemne sporządzanie opinii wraz z tablicami poglądowymi.

KONSULTACJE

- zakres konsultacji obejmuje ocenę materiału dowodowego i porównawczego pod kątem przydatności do badań.

 Koszt usługi:

 Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 1975 r. w sprawie kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych w postępowaniu sądowym. ( Dz. U. z dnia 31 grudnia 1975 r. ).

 

Przykład 1: ( testament – tablica poglądowa )

 BUDOWA ZNAKóW GRAFICZNYCH I ICH DETALI

 Materiał dowodowy


Materiał porównawczy ( Jan Podstawny )



Materiał dowodowy - dopisek ( na przykładzie litery ,, d '' )


Materiał dowodowy - układ dwuliterowy "st"



Materiał porównawczy



Materiał dowodowy - na przykładzie litery "k"



Materiał porównawczy

Przykład 2: ( na podstawie analizowanego podpisu czytelnego )

BUDOWA ZNAKóW GRAFICZNYCH I ICH DETALI

 
Materiał dowodowy - na przykładzie wielkich liter "A" Materiał porównawczy

- w wielkich literach "A" zwraca uwagę arkadowy modelunek liter


Materiał dowodowy - na przykładzie  litery "r" Materiał porównawczy

- indywidualną postać przyjmuje litera "r", swoim kształtem przypomina literę ,,v'' oraz sposób zetknięcia i oderwania środka pisarskiego od podłoża

 

Materiał dowodowy - na przykładzie  litery "k" Materiał porównawczy

- zwraca uwagę przebieg linii graficznych ( kreślone jednym pociągnięciem "pióra" )

 

Materiał dowodowy - na przykładzie  litery "a" Materiał porównawczy

- na uwagę zasługuję miejsce rozpoczęcia owalu minuskuły ,,a'' po lewej stronie. Owale są niedomknięte.

 

Materiał dowodowy - na przykładzie  litery "d" Materiał porównawczy

- litery ,,d'' podzielone są na grammy, zwraca uwagę m.in. element pionowy kreślony u góry trzonu

 

Materiał dowodowy - na przykładzie  litery "i,u" Materiał porównawczy

- w zestawionych literach zwraca uwagę kreślenie znaku graficznego w postaci tzw. ,,kropki'', umiejscowionej wysoko, litery "u" przypominają swoim kształtem literę "v"

 

Materiał dowodowy - na przykładzie  litery "sz" Materiał porównawczy

- w literach "sz" zwraca uwagę sposób zetknięcia i oderwania środka pisarskiego od podłoża

 

Materiał dowodowy - na przykładzie  wielkich liter "R" Materiał porównawczy

- w wielkiej literze ,,R'' charakterystyczna jest realizacja górnej części znaku, na uwagę zasługuje przebieg linii graficznych

 

Materiał dowodowy - na przykładzie  litery "o" Materiał porównawczy

- owale są zamknięte

 

Materiał dowodowy - na przykładzie  litery "m" Materiał porównawczy

- zwraca uwagę sposób zetknięcia i oderwania środka pisarskiego od podłoża

 

Materiał dowodowy - na przykładzie  litery "n" Materiał porównawczy

- widoczny arkadowy modelunek liter "n"

 

Materiał dowodowy - na przykładzie  litery "w" Materiał porównawczy

- litery "w" przypominają swoim kształtem literę "v". Układ literowy "w-s" kreślony jest łącznie

 

Materiał dowodowy - na przykładzie  litery "k,i" Materiał porównawczy

- litery ,,k’’ kreślone są bez oderwania środka piszącego od podłoża

Przykład pisma "suchego alkoholika" - podpis kreślony w stanie trzeźwości.

- inny przykład podpisy kreślone w stanie trzeźwości i pod wpływem alkoholu

Podpis nakreślony przez kobietę, u której poziom alkoholu we krwi wynosił 2,68 promila.

Podpis nakreślony przez tę samą osobę w stanie trzeźwości.

źródło: Zeszyty metodyczne, Deformacje pisma ręcznego, Wydawnictwo CLK Warszawa 1999.

 

Rysunki schizofreników

 

 

źródło: Zeszyty metodyczne, Czynniki wpływające na obraz pisma, Wydawnictwo CLK, Warszawa 2001.

Pismo osoby z dysgrafią


[1] J. Pastuszka, Charakter człowieka – Struktura – Typologia – Diagnostyka Psychologiczna, Lublin 1959, s. 387.

[2] Osoby zainteresowane odsyłam do Materiałów II Wrocławskiego Sympozjum Badań Pisma 19 – 21 września 1985 r.

[3] W tym miejscu należy wspomnieć o książce Antoniego Felusia ,, Identyfikacja kryminalistyczna na podstawie języka pisanego ‘’, wydanej przez Instytut Ekspertyz Sądowych  w Krakowie. Wspomniany autor m. in. podejmuje aspekt indywidualności i grupowości języka, podany został katalog cech językowo – treściowych.

 


Copyright © 2020  AUTOGRAF by ViQ    Gość IP:3.228.10.17     

HOME| GENEANOLOGIA| GRAFOTERAPIA| PUBLIKACJE| PISMOZNASTWO SADOWE| OFERTA SZKOLENIOWA| AKTUALNOŚCI| GRAFOLOGIA| O MNIE| KONTAKT| ...|

  Barwa serwisu: